Klik voor Deel I op: https://www.en-clave.nl/a-moveable-feast-het-parijs-van-hemingway/

In Our Time (1925)
Om de hoek van zijn huis op de Rue du Cardinal Lemoine huurde Hemingway een kamertje om te schrijven, in de nok van hetzelfde hotel waar Paul Verlaine, Frankrijks ‘prince des poètes’, in 1896 was komen te overlijden. ’s Winters is het ijskoud op zijn kamer, maar Hemingway is gelukkig: “You belong to me and all Paris belongs to me and I belong to this notebook and this pencil.” (A Moveable Feast 18). Hemingway beschrijft een wandeling door zijn buurt, langs de oude Église Saint-Étienne-du-Mont de Paris, het winderige Place du Panthéon (waar beroemde Parijzenaren zoals Voltaire, Rousseau en Victor Hugo liggen begraven), om vervolgens op de Boulevard St.Michel uit te komen. Uiteindelijk belandt Hemingway in een café op het Place St.Michel, waar hij vaak komt om te schrijven. Hemingways beschrijving van het café is een indicatie van zijn filosofie van transplantatie, ofwel het jezelf verplaatsen in dingen, en andere mensen, om ze zo beter en intenser te kunnen begrijpen: “It was a pleasant café, warm and clean and friendly, and I hung up my old waterproof on the coat rack to dry and put my worn and weathered felt hat on the rack above the bench and ordered a café au lait. The waiter brought it and I took out a notebook from the pocket of the coat and a pencil and started to write. I was writing about up in Michigan and since it was a wild, cold, blowing day it was that sort of day in the story. I had already seen the end of fall come through boyhood, youth and young manhood, and in one place you could write about it better than in another. That was called transplanting yourself, I thought, and it could be as necessary with people as with other sorts of growing things.”

Hemingway schrijft hier over het proces van het schrijven, en specifiek over het korte verhaal “The Three Day Blow”, een van mijn favoriete korte verhalen van Hemingway, en bij uitstek een goed voorbeeld van Hemingways opvatting van tijd en onze invulling daarvan. Ieder moment is uniek op zijn eigen manier, en het is aan ons om dit te realiseren en in te vullen. Wat nu is, zal nooit meer zijn. Dit verhaal is opgenomen in zijn eerste bundel van korte verhalen: In Our Time (1925).

In Our Time maakte Hemingway een veelbesproken naam in Parijs, en hij had het gerealiseerd met behulp van zijn mentoren: Ezra Pound en Gertrude Stein. Stein had een appartement naast Jardin du Luxembourg, 27 Rue de Fleurus, waar zij samen met haar levenspartner Alice B. Toklas woonde. De muren waren bedekt met schilderijen, van onder andere Matisse, Cézanne en Picasso. Stein en Pound leerden Hemingway om kritisch te zijn, bijvoeglijke naamwoorden te vermijden en het object waar je over schrijft altijd direct aan te vliegen, zonder omwegen of poespas (Stein schreef zelf het beroemde “a rose is a rose is a rose”). Tekenend voor de rol van Stein in de carrière van de jonge Hemingway is haar benoeming tot peetmoeder van Hemingways eerste zoon: John Hadley Nicanor, bijnaam “Bumby”. Nicanor was overigens afgeleid van een beroemde matador – een stierenvechter – welke Spaanse sport Stein bij Hemingway had geïntroduceerd. Misschien nog belangrijker was dat Hemingway in Parijs zichzelf als persoonlijk doel had gesteld om “one true sentence” te schrijven: één enkele zin die de essentie van een object of situatie zo dicht benadert dat de rest van het verhaal zich daarna als vanzelf schrijft. Zo schreef hij verhaal na verhaal. Alle kunstenaars die hem kenden stonden versteld van zijn ijzeren discipline en snelle ontwikkeling.

In 2018 organiseerde de Hemingway Society een zeven-dagen-durende conferentie over Hemingway in de Sorbonne Universiteit, te Parijs (inclusief wandel- en boottochten, en de aller-grootste Hemingway-academici en kenners, waaronder Terry Eagleton en Adam Gopnik). David Wyatt vertelde in een sessie dat hij die zomer had besloten het hele oeuvre van Hemingway chronologisch te lezen, waarna hij moest concluderen dat In Our Time (1925) alles in zich had wat Hemingway later tot zo’n gigantisch literair icoon zou maken. Inderdaad, het boek behelst alle typische Hemingway thema’s: intens leven, post-oorlogse moraliteit, de dood, de secularisatie van geweld, stierenvechten, reizen, vissport, jagen, de natuur, harde liefde, en meer. Een typische Hemingway dialoog vinden we in “The End of Something”: “Isn’t love any fun?” Marjorie said. “No,” Nick said.” (In Our Time 34-35).

In Our Time ademt de sfeer van Hemingways vroege periode in Parijs, en zijn enthousiasme en harde werk stralen van de pagina’s. Inderdaad, Hemingways eerste literaire prestaties zijn een direct product van het leven, het werkritme en de invloeden die hij bewerkstelligde in de Franse hoofdstad. In Our Time bestaat bovendien uit korte vignettes die slechts een halve pagina beslaan, gevolgd door korte verhalen, welke opzet hartstikke goed past bij de korte spanningsboog van de huidige internetgeneratie. Het boek bevat nog geen 200 pagina’s. In Our Time kan worden gezien als niet alleen een perfecte introductie tot Hemingway, maar ook tot de Amerikaanse literatuur in het algemeen.

The Sun Also Rises (1926)
Een jaar na In Our Time volgde de publicatie van Fiesta: The Sun Also Rises (1926), dat zich hoofdzakelijk afspeelt in Parijs, en tijdens de Fiesta de San Fermín in Pamplona. Een belangrijk thema van The Sun Also Rises is de existentiële crisis van de eerder genoemde “lost generation”: wat kunnen deze jonge, gedesillusioneerde mensen zich nog als doel stellen in de woestenij die de Eerste Wereldoorlog achter heeft gelaten? Het nimmer verzadigende, maar snelle antwoord is alcohol, feesten en escapisme. In Parijs bezoekt Jake Barnes (de hoofdpersoon) de Dingo Bar, waar Hemingway zelf vaak kwam en waar hij en F. Scott Fitzgerald elkaar voor het eerst ontmoetten. Jake bezoekt ook Café le Select op 99 Boulevard de Montparnasse, dat honderd jaar nadat Hemingway er kwam nauwelijks is veranderd qua interieur en sfeer. We volgen Jake Barnes terwijl hij wandelt door de stad:

“In the morning I walked down the Boulevard to the Rue Souffot for coffee and brioche. It was a fine morning. The horse-chestnut trees in the Luxembourg gardens were in bloom. There was the pleasant early morning feeling of a hot day. I read the papers with the coffee and then smoked a cigarette. The flower-women were coming up from the market and arranging their daily stock. Students went by going up to the law school, or down to the Sorbonne. The Boulevard was busy with trams and people going to work.”

Voor Hemingway ligt er een verlossend element in de kleine dingen: een kop koffie bij de krant, en een sigaret in de ochtend, terwijl je uitkijkt over de Seine. Hierin ligt ons hele morele universum besloten, en niet in de grote idealen, of in iets goddelijks. De Eerste Wereldoorlog had de absentie van een goede God pijnlijk duidelijk gemaakt aan Hemingways generatie. Hemingways fictie toont ons dat het waardevol is om bewust te leven en te streven naar een materiële inclusiviteit, in plaats van dingen te zoeken buiten onze directe ervaring, resulterend in een immateriële exclusiviteit. In andere woorden, het idee van God is voor iedereen anders, terwijl Parijs ons in zich laat deelnemen.

The Sun Also Rises maakte Hemingways onomwonden, acute, bravado stijl in één klap internationaal beroemd. Met een journalistieke precisie (om bij te verdienen werkte Hemingway nog als verslaggever, waarbij hij onder andere Mussolini nog heeft geïnterviewd in 1923, hij noemde Il Duce “the biggest bluff in Europe”) weet Hemingway de toestand van zijn personages naakt op de pagina’s  te krijgen, zonder opsmuk of romantische verbloeming. Hemingway toont ons dat de wereld hard en koud is, en de traditionele waarden en moraliteit geen gelding meer hebben; we moeten onze eigen waarden leren scheppen. Hemingway droeg The Sun Also Rises (1926) op aan zijn eerste vrouw, Hadley Richardson, zonder wie hij zijn Parijse avontuur nooit tot realisatie had kunnen brengen. In 1926 verliet hij haar voor een andere vrouw. De scheiding van Hadley kenmerkt het einde van Ernest Hemingways vroege periode in Parijs.

Conclusie
Het verhaal gaat dat Hemingway tijdens de Tweede Wereldoorlog een persoonlijke missie op zich had genomen om het Hotel Ritz in Parijs te veroveren, een plek waar hij menig avond aan de bar had gezeten. Op 25 augustus 1944 was het zover: vergezeld door verzetsstrijders reed Hemingway onder luid getoeter onder de Arc de Triomphe door, rechtstreeks richting de Ritz, waar hij vervolgens met zijn kameraden 51 dry martini’s opdronk (vandaag de dag heet de club Bar Hemingway).

Zo’n twaalf jaar later, in 1956, wees Charles Ritz Hemingway erop dat er in de kelder nog een oude hutkoffer van de schrijver stond. Hierin vond de 57-jarige Hemingway notities voor een boek over Parijs, die hij vijfendertig jaar eerder had opgetekend, toen hij net als jonge man in  Parijs was aangekomen. Aaron Hotchner, een vriend van Hemingway, was erbij toen Hemingway de hutkoffer opende: “It was filled with a ragtag collection of clothes, menus, receipts, memos, hunting and fishing paraphernalia, skiing equipment, racing forms, correspondence and, on the bottom, something that elicited a joyful reaction from Ernest: “‘The notebooks! So that’s where they were! Enfin!’ There were two stacks of lined notebooks like the ones used by schoolchildren in Paris when he lived there in the ’20s. Ernest had filled them with his careful handwriting while sitting in his favorite café, nursing a café crème. The notebooks described the places, the people, the events of his penurious life.”

Hemingway wijdde het einde van zijn leven aan het ploegen door deze notities, in een poging zijn vroege dagen in Parijs te herleven, en te vatten in een autobiografisch boek. Bij zijn leven is het nooit verschenen, zijn schetsen werden herzien en postuum uitgebracht door zijn vierde vrouw, in 1964. Het resultaat was A Moveable Feast, Hemingways memoires over het Parijs van zijn jeugd.

Na de aanslagen in Parijs van november 2015 was A Moveable Feast in alle boekhandels uitverkocht. Het boek bleek een monument aan een onbezorgd Parijs, en had de ziel van de stad in de jaren ’20 feilloos vastgelegd in schrift. De Parijzenaren zelf grepen terug op de ervaring van de Amerikaanse expatriate om hen te helpen hun stad en haar identiteit te duiden in een tijd van onzekerheid en crisis. Een Parijzenaar legde uit waarom juist A Moveable Feast overal uitverkocht: “It’s a symbol of Paris as Paris should be. It’s a symbol of cafe culture. It’s a symbol of literary culture. It’s a symbol of artists fraternizing on the terrace. It’s everything that, in many ways, was attacked last Friday night”. Inderdaad, Hemingways werk wordt geduid door optimisme en een acuut bewustzijn; het focust op dat wat ons mensen goed en bijzonder maakt, wanneer we geconfronteerd worden met duisternis en onzekerheid. In deze zin is Hemingways werk perfecte lockdownliteratuur; doe jezelf een plezier, en sla deze winter A Moveable Feast open (en hopelijk daarna In Our Time en The Sun Also Rises) en laat je meeslepen naar het Parijs van 1920, het Parijs van Hemingway.

“There is never any ending to Paris and the memory of each person who has lived in it differs from that of any other. We always returned to it no matter who we were or how it was changed or with what difficulties, or ease, it could be reached. Paris was always worth it and you received return for whatever you brought to it. But this is how Paris was in the early days when we were very poor and very happy.”

0 Shares:
You May Also Like
Lees verhaal

Voorwoord

(Uit het nieuwe magazine en-Clave, nu te koop bij Jan Cas Sombroek, Primera Volendam en Boekwinkel ‘t Pakhuys…