Ik ben geen fan van mijn neus. Nooit geweest. Ik kan me nog goed herinneren dat ik als
zevenjarig kind in de spiegel keek en dacht: wat een lelijke dingen eigenlijk, die neuzen.
Vaak kwam het in golven. Dan had ik weer een foto gezien van mijn zijprofiel of moest ik
ongesteld worden en was de onzekerheid weer zeer aanwezig voor een aantal dagen.
Maar uiteindelijk kon ik mezelf altijd wel weer in de spiegel aankijken. Tot voorheen. Het
prangende gevoel van walging (ja écht walging) ebde niet meer weg. Dit gevoel begon
mijn stemming te beïnvloeden. Het verslavende gevoel dat je krijgt wanneer je jezelf mooi
vindt was bij mij verdwenen, dus besloot ik dat het tijd werd om er iets aan te doen en
mailde ik zaterdagnacht mijn good old psychologe. Ze mailde niet gelijk terug.
Vaak kon de validatie van anderen me dat gevoel ook geven, ik appte dan vrienden of
maakte opmerkingen tussen neus en lippen door. Dit deed ik bijna obsessief. Keer op keer
vertelden zij mij dat mijn neus niet lelijk was. Dit hoorde ik graag zo vaak mogelijk. Niet om
mijn ego te strelen (groot misverstand), maar om dat nare gevoel in mijn maag te stillen. Al
was het maar voor even. Dat is hem nou net; voor even. Waar ik achter ben gekomen is
dat zekerheid uit jezelf moet komen. Zekerheid vanuit welke andere bron dan ook is niet
houdbaar. Niet vanuit vrienden, niet vanuit familie, niet vanuit Instagram en al helemaal
niet vanuit jongens. Dus ook de ‘before and after’ foto’s van Michael Jackson die mijn
moeder stuurde werkten niet.

Verschillende gradaties

Een aantal weken later was mijn afspraak bij de psycholoog dan daar. Zij legde alles uit.
Veel pubers en adolescenten zijn onzeker over hun uiterlijk. Ondanks dat deze gevoelens
heel heftig kunnen zijn, gaan zij weer weg naarmate je volwassen wordt. Daarnaast is het
niet perse het geval dat hormonale pubers echt iets anders in de spiegel zien dan de
werkelijkheid. Is dit wel het geval, dan kan er geconcludeerd worden dat iemand last heeft
van een ‘Body distorted image’. Of zelfs ‘Body Dysmorphic Disorder’. Dat laatste bleek
gelukkig nog niet het geval te zijn bij mij. Je zou kunnen spreken van gradaties. Wanneer
de onzekerheid over het uiterlijk zo erg wordt dat je daadwerkelijk bepaalde (vooral
sociale) situaties zult gaan vermijden uit angst om voor schut te staan door het uiterlijk,
wordt iemand pas echt gediagnosticeerd met ‘Body Dysmorphic Disorder’.
Ze legde uit dat ‘Body Dysmorphic Disorder (BDD) een stoornis is in de lichaamsbeleving.
Wie eraan lijdt meent dat één of meer lichaamsdelen afstotelijk zijn, terwijl anderen
meestal niets opvalt. Iemand met ‘Body distorted image’ of BDD is vaak volledig overtuigd
van de lelijkheid. Dit klonk direct heel herkenbaar. Mensen die ook maar een beetje van
me houden zullen nooit zeggen: “ja dat snap ik wel, dat jij je zo lelijk voelt!” Dacht ik dan. Ik
dacht dat iedereen simpelweg tegen me loog. Je kon mij wel vertellen dat mijn neus niet
lelijk was, maar hoe ík hem zag was hij dat wel. Verder houden mensen met ‘Body
distorted image’ of BDD zich overmatig (uren per dag) bezig met hun uiterlijk. Dat
herkende ik ook. Zo kwam ik bijvoorbeeld vaak te laat op school. ‘Beter laat dan lelijk’, was
mijn motto.
BDD is een lastig iets. Want wie bepaalt er nou of iemand lelijk of mooi is? Wat is
schoonheid überhaupt? Schoonheid is hoogstens (inter)subjectief. Misschien is mijn neus
gewoon wel echt groot. Er is nou eenmaal geen ‘nationale neuzen-meting’. ‘Maar de
extreme, negatieve zelfkritiek van iemand met deze stoornis staat in geen verhouding tot
een ‘objectieve’ beoordeling’. Wat hiermee bedoeld wordt, is dat een ‘BDD’er een verknipt 1
beeld heeft van wat er daadwerkelijk te zien is in de spiegel. Vandaar de naam.

Mogelijke oorzaken

Dat is dus wat ‘Body distorted image’ en ‘Body Dysmorphic Disorder’ zijn, maar waar komt
het nou precies vandaan? Ik ben nooit gepest met mijn neus. Dus wat is dit? En net zoals
bij veel mentale kwesties het geval is, is er door gebrek aan onderzoek over de oorzaak
nog niet veel bekend. Wel zijn er een aantal zaken die telkens weer boven komen drijven:

  • De sterk op uiterlijk gerichte maatschappij. Sommige wetenschappers denken eerder
    dat dit een versterkend effect heeft, maar zien het niet zozeer als oorzaak. Ikzelf ervaar
    sociale media wel degelijk als ‘gevaarlijk’. Het mag dan wel niet de aanleiding zijn,
    maar wel kan het werken als ‘trigger’. Zo betrapte ik mezelf op het opzoeken van
    knappe meiden op Instagram om me vervolgens met hen te vergelijken.
  • Perfectionisme. Ergens diep in de krochten van mijn ziel, wist ik ook wel dat er
    mensen zijn met een grotere neus dan ik. Maar hier ging het me geen eens om; ik wilde
    gewoon perfect zijn.
  • Dwangmatigheid. Herkenbaar. Uiterlijk kun je niet controleren (naast het dragen
    van veel make-up en het online shoppen totdat je aan het eind van de maand in de
    problemen komt). Er gebeurt veel in mijn leven. Wanneer je achttien bent, gebeurt er
    veel in je leven! Dingen waar je geen invloed op hebt; controle zoek je dan in andere
    dingen.
  • “Een verhoogd esthetisch gevoel. Het ontbreken van een beschermende roze bril die
    de waarneming van esthetische details verzacht.” Ook dit klonk mij bekend in de oren.
    Dit betekent trouwens ook dat ik het niet alleen bij mezelf heb, maar ook bij anderen (oh
    wat ben ik toch een slecht persoon). Misschien toch meer dan het simpelweg
    hebben van een hoge standaard? Ook dit bleek dan wel weer in de familie te zitten. “Wij
    houden van mooie mensen Loes” zei mijn oom toen ik bij hem kwam zeuren over een
    jongen met idiote persoonlijkheid, maar wel beschikkend over donker haar en een
    stralende huid. Mijn oom: 50 jaar. Relatiestatus: single (sorry oom). Mijn vooruitzicht is
    niet zo rooskleurig.

Plastische chirurgie

Vroeger alleen iets voor RTL-vrouwen op leeftijd die het schoonheidsideaal niet meer konden bijbenen. Tegenwoordig geheel genormaliseerd. Reden hiervoor is dat showbizz vandaag de dag veel verder gaat dan slechts TV: door middel van social media dringt de invloed van de showbusiness nu zelfs de muren van je slaapkamer binnen. Je staat ermee op en gaat ermee naar bed, zodat je kunt dromen van de volle lippen en reet van Kim. Heerlijk. Zoals je zelf ook wel kunt invullen moet deze overmatige blootstelling aan perfectie wel invloed hebben op wij pubers; wij mensen. Tegenwoordig dus steeds vaker roept die ene irritante ‘vriendin’: “maar als je nu zo onzeker bent, dan neem je toch gewoon een nose job!” Maar zou ik daar echt gelukkig van worden? Als perfectionist zijnde ben je nooit tevreden. Je zult namelijk altijd blijven streven naar een ideaalbeeld.

De bevestiging van mijn psycholoog was fijn; vaak wordt er namelijk lacherig gedaan over zaken die te maken hebben met ons uiterlijk. Je wordt weggezet als ijdel. Daarnaast was het ook wel fijn om te horen dat anderen mijn neus niet zagen, zoals ik die in de spiegel zag. Ik vind het belangrijk om erover te praten. Door het gesprek aan te gaan laten we in ieder geval zien dat men niet alleen is. Mijn motivatie voor het schrijven van deze tekst is dan ook absoluut niet om een zielig verhaal op te hangen. Lezen over andermans ervaring kan tijdelijk de druk van je innerlijke colaflesje halen. Maar let wel: niet voor lang. Daarom wil ik je, als je je aangesproken voelt door deze tekst, aansporen om hulp te zoeken. Praat erover. Pas dan ga je werken aan die intrinsieke zekerheid. O en tip: verwijder de Instagram app. Account hoeft niet eens. Zorg voor jezelf; voorkom al die onnodige triggers.

Bronnen

“Body Dysmorphic Disorder (BDD)”. Psychiatrie, Amsterdam UMC. https://www.amc.nl/web/specialismen/psychiatrie/psychiatrie/body-dysmorphic-disorder-bdd.htm. Bezocht op 4 december 2020.

“Body dysmorphic disorder”. Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/body-dysmorphic-disorder/symptoms-causes/syc-20353938. Bezocht op 4 december 2020.

Van de Weerdhof, Ans. “Introductie BDD Site (Voor Nieuwe Bezoekers)”. http://bdd-info.nl/. Bezocht op 4 december 2020.

0 Shares:
You May Also Like
Lees verhaal

“Over twee jaar ben ik ziek genoeg”

“Vroegtijdige signalering, leidt tot eerder herstel.” Toch durven veel mensen de stap niet te zetten om hulp in te schakelen voor hun mentale welzijn. Zelfsabotage is sterker, dan een ggz wachtlijst lang is.