Turkse muziek is in Nederland niet zo populair. Sinds 1975 hebben er slechts vijf Turkse acts in de Nederlandse Top 40 gestaan. Twee daarvan zongen ook daadwerkelijk in het Turks. Tarkan was er daar één van. Zijn nummer “Şımarık (Kiss Kiss)” stond in 1999 zestien weken in de hitlijst en haalde zelfs de derde plaats, waarmee het de grootste hit in Nederland is die in het Turks werd gezongen! Door heel Europa werden er bovendien meer dan twee miljoen exemplaren van die single verkocht waarmee Tarkan één van de populairste Turkse popartiesten buiten Turkije is. Een andere band die de Turkse muziek sinds 2016 internationaal onder de aandacht brengt, is de Nederlands-Turkse band Altın Gün. Zij hebben de Nederlandse top 40 nooit gehaald, maar hun tweede album, Gece, werd eind 2019 genomineerd voor een Grammy Award in de categorie Wereldmuziek. Altın Gün speelt eigen interpretaties van Turkse volksmuziek en Anatolische psychedelische rock uit de jaren ’60 en ’70. Eind februari bracht Altın Gün hun derde album uit: Yol. Met een Grammy-nominatie op zak weet Altın Gün de internationale poppodia al goed te vinden. Daarom wil ik je vandaag voorstellen aan een andere opkomende Turkse band die mijn inziens ook meer aandacht verdient.

In 2013 werd in İzmir, aan de Egeïsche Zee, de band Palmiyeler opgericht. De naam van de band is het Turkse woord voor palmbomen, en de band combineert een zomers indiepop-geluid met psychedelische rock. In de muziek van Palmiyeler zijn typisch Turkse muzikale elementen zoals je die hoort in de muziek van Tarkan en Altın Gün niet aanwezig. In tegenstelling tot deze acts, laat Palmiyeler een geheel westers geluid horen. Wel zijn alle teksten in het Turks.

Na de titelloze debuut-EP die in maart 2015 uitkwam, bracht Palmiyeler in 2017 en 2018 de albums II (Venus) en Akdeniz uit. Na Ben-Hür (2019-2020) waarop de band alle losse singles bundelde die ze in 2019 en 2020 uitbrachten, verscheen in januari 2021 het derde studio-album van de band: Şeytan Odama Geldi. Een blik op de hoes van dit nieuwe album toont gelijk een veel grimmigere sfeer vergeleken met de vorige albums. De Turkse muzieksite Playtuşu schrijft dat Palmiyeler met dit album afstand neemt van de surfrock van de vorige albums, en een stap zet richting dromerige shoegaze-muziek: “Palmiyeler verruilt cocktails in de avondzon voor blikjes bier terwijl de nacht valt”. Eylül Sonocak van Kıyı Müsik merkt op dat hetgeen Palmiyeler uniek maakte, was dat de band het in zich had het publiek het gevoel te geven een aangename zomerdag in İzmir te beleven. “Zonder afbreuk te doen aan hun originaliteit, is de blik nu naar de herfst gekeerd”, schrijft zij over Şeytan Odama Geldi.

Een duisterdere sfeer 
De albumtitel kan naar het Nederlands worden vertaald als ‘De duivel is in mijn kamer gekomen’. Dat de nummers tijdens de pandemie zijn opgenomen, is misschien een verklaring voor de verschuiving van de zomerse surfrock naar een meer herfstige, duisterdere sfeer. Naast de albumhoes en -titel, is dit ook terug te vinden in de teksten: op de titeltrack wordt ondubbelzinnig gezegd dat de parasols gesloten zijn en dat dit betekent dat de herfst is gekomen. Terugkerende thema’s in de teksten op het album zijn afscheid en wederkeren, nostalgie en melancholie, en liefde.

Bij mijn interpretatie van dit album heb ik de hulp gekregen van twee Turks-Nederlandse oud-studenten van mij. Zonder hun hulp had ik bepaalde typisch Turkse uitdrukkingen en beeldspraken die Şeytan Odama Geldi rijk is, niet kunnen begrijpen. Aan lezers die het Turks machtig zijn spreek ik de hoop uit zo nauwkeurig mogelijk de visie van de band over te hebben gebracht in dit stuk. Lezers die het Turks niet kunnen begrijpen hoop ik met dit stuk te interesseren voor dit album zodat zij het zelf willen beluisteren en een eigen mening over deze muziek kunnen vormen.

Zingeving en hoop        
Het album opent met de track “Doğan Güneş Bizi Yakar” (‘De opkomende zon verbrandt ons’), wat ook de eerste zin is die op het album wordt gezongen. Deze openingszin wordt gespiegeld in de laatste zinnen die op het album te horen zijn: ‘Laat de zon boven me opkomen. Er mist vanavond iets in mijn leven’. Dit zijn de enige twee verwijzingen naar de zon op het album, en misschien is het niet toevallig dat het album opent met een opkomende zon, en eindigt met een zon die weer onder is en nu opnieuw moet opkomen. De zon als een teken van hoop: elke dag opnieuw brengt de zon weer licht dat de duisternis doet verdwijnen. Licht dat leven op aarde mogelijk maakt en doet groeien. Maar het leven kan ook pijn doen, wat in dit openingsnummer naar voren komt in de beeldspraak dat de zon je kan verbranden. In dit nummer wordt teruggekeken op mooie herinneringen die twee geliefden delen. Terwijl het afscheid nadert, zijn de tranen het enige dat ze nog hebben. Vragen over zingeving en het houden van hoop, komen in de tussenliggende nummers van het album steeds terug.

De kern van dit album bevindt zich volgens mij gelijk in nummers twee en drie: “Şeytan Odama Geldi” (‘De duivel is in mijn kamer gekomen’) en “Gel Yanıma” (‘Kom naar mij toe’). Deze vormen voor mij het hart van het album: ‘Şeytan’ is de duivel en in de tekst van “Gel Yanıma” wordt God genoemd. In beide titels wordt het werkwoord ‘gelmek’ (‘komen’) gebruikt, met als verschil dat ‘Geldi’ in de verleden tijd is vervoegd en ‘Gel’ een gebiedende wijs is. Het contrast tussen de bovennatuurlijke macht die wordt bezongen in combinatie met de vervoeging van het werkwoord, geeft ruimte voor het grijze gebied waar de volgende nummers van het album zich in afspelen. In die zin vormen “Şeytan Odama Geldi” en “Gel Yanıma” zo de spirituele context van het album. Op allebei deze nummers klinkt de muziek opgewekt. De eerste begint met de regels: ‘Iemand kwam terug uit de dood. Iedereen op het strand zag het’. Doelt zanger Mertcan Mertbilek hiermee op zichzelf, en hoe hij de verleiding van de duivel heeft weerstaan? Het refrein luidt: ‘De duivel is in mijn kamer gekomen. Duisternis of licht deed er niet toe. Het was een verschrikkelijk verhaal’, maar dan vervolgt Mertbilek: ‘Ik denk dat hij een aardige vent was’. Spreekt hieruit dat de verleiding groot was? De duivel zou steeds hebben herhaald: ‘Jij en ik zouden het kunnen’, maar de zanger liet zich niet verleiden. Daarvoor vinden we aanwijzingen in de tekst van “Gel Yanıma” (‘Kom naar mij toe’). In het refrein van dit lied roept de zanger God op om tot hem te komen zodat hij zich aan Hem kan onderwerpen. Hij vervolgt zelfs letterlijk: “Ik zoek God om hoop te vinden en verder te gaan” waarna hij besluit: “Het universum staat eindelijk aan mijn kant”. Het zijn de enige twee directe verwijzingen naar de duivel en God op het album. De overkoepelende boodschap in deze twee nummers lijkt te zijn dat je als mens verantwoordelijk bent voor je eigen daden en dat als je het goede pad kiest, het je in het leven goed zal vergaan.

Aardse relaties               
In tegenstelling tot de spirituele thema’s in de volgende vijf nummers gaan de teksten vooral over de aardse verliefdheid en vriendschappen. In het licht van wat ik schreef over de voorgaande nummers, worden ook steeds vragen opgeroepen over wat de gevolgen zijn van het gedrag dat wordt bezongen. In “Masum Bir Kedi” (‘Een onschuldige kat’) zingt de zanger dat ‘de pijn van gisteren vandaag pas naar buiten komt’, en dat hij ‘niet van wachten houdt’. Hij ziet zich dus geconfronteerd met de gevolgen van zijn daden, waarover in de volgende nummers meer voorbeelden zijn te vinden. “Aslında, Galiba” (‘Eigenlijk, denk ik’) kenmerkt zich muzikaal door een stuwende baslijn, harde drums en overstuurde gitaren. De videoclip bij het lied toont mannen en vrouwen, getekend door zanger en gitarist Mertcan Mertbilek, met kleding en haar die sterk doen denken aan de muziek- en clubscene uit de jaren ’80. Het lied verhaalt over lust en vluchtige liefde, net als “Köpekler” (‘Honden’) waarin de twee de club hebben verlaten voor de woestijn waar ze elkaar in de geparkeerde auto  beminnen.

Zoals in “Masum Bir Kedi” bezongen, komen de gevolgen van je daden dus later. In “Bize Sorma” (‘Vraag het niet aan ons’) lijkt de zanger zich dat te realiseren: de relatie is niet zo stabiel en hij voelt zich niet zo op zijn gemak in de kringen waarin hij zich nu bevindt. Het voorlaatste nummer concludeert: “Laat het los. Uiteindelijk toch verschillende levens”. Waar aan het begin van het album de opkomende zon de zanger nog verbrandde, beseft hij in slotnummer “Perdeye arala” (‘Open het gordijn’) dat er altijd obstakels zullen zijn en dat de zon boven hem moet opkomen om hetgeen te kunnen vinden dat hij mist.

Het album Şeytan Odama Geldi zorgt voor een stijlbreuk binnen het oeuvre van Palmiyeler. De zomerse surfrock heeft plaatsgemaakt voor duisterdere shoegaze-muziek en de teksten zijn introspectiever geworden. Het sluit echter goed aan bij de tijd waarin we leven en buiten de context van het album zullen nummers als “Aslında, Galiba” en “Köpekler” qua sound ook prima in de set passen tijdens optredens.

Dankwoord
Ik wil graag Yeliz Baysan en Aleyna Bay bedanken voor hun hulp bij het interpreteren van de songteksten. Natuurlijk is het mogelijk dat iedereen de nummers op een andere manier interpreteert en de muziek om andere redenen waardeert. Geef het album daarom zelf een kans en beleef het op je eigen manier!

Bronnen
Chesal, Robert. “Amsterdamse band met Nederlands-Turkse roots kan Grammy winnen”, NOS, 26 januari 2020. https://nos.nl/artikel/2320402-amsterdamse-band-met-nederlands-turkse-roots-kan-grammy-winnen.html. 20 februari 2021.

“Palmiyeler”, Salon IKSV, 2 februari 2020. https://www.saloniksv.com/tr/palmiyeler. 21 februari 2021.

“Yeni Palmiyeler Albümü “Şeytan Odama Geldi” Yayında”, Playtuşu, 21 januari 2021. https://playtusu.com/haber/2021/01/yeni-palmiyeler-albumu-seytan-odama-geldi-yayinda/. 21 februari 2021.

Sonocak, Eylül. “Palmiyeler – Şeytan Odama Geldi”, Kıyı müzik, 27 januari 2021. https://kiyimuzik.com/palmiyeler-seytan-odama-geldi/. 21 februari 2021.

“Top 4: Turkse Top 40-acts”, Top40, 1 maart 2017. https://www.top40.nl/top-4-nieuws-top-4-turkse-top-40-acts. 20 februari 2021.

“Dit Turkse nummer haalde in 1975 de Nederlandse Top 40”, Turks, 25 augustus 2017. https://www.turks.nl/lifestyle/muziek/dit-turkse-nummer-haalde-in-1975-de-nederlandse-top-40. 20 februari 2021.

Yapıcı, Tuğçe. “Palmiyeler’in “Akdeniz” albümü tarihe uzun bir not düşmeye değer”, Bir Baba Indie, 11 juni 2018. https://www.birbabaindie.com/palmiyelerin-akdeniz-albumu-tarihe-uzun-bir-not-dusmeye-deger/. 21 februari 2021.

Zwaan, Mabel. “Altın Gün: de spannendste coverband van Nederland en Turkije”, 3voor12, 31 maart 2018. https://3voor12.vpro.nl/artikelen/overzicht/2018/maart/Altin-G-n.html. 4 mei 2021.

1 Shares:
You May Also Like
Lees verhaal

Exclusief interview met Elzo Durt

Met dit interview maak ik kennis met de kunstenaar achter de albumcovers. Hij heeft een mythische, mystieke vibe; psychedelisch en af en toe een beetje duister.